భారతదేశం లాంటి అతిపెద్ద ప్రజాస్వామ్య దేశంలో రాజ్యాంగబద్ధమైన వ్యవస్థల స్వయంప్రతిపత్తిని, వాటి పనితీరును ప్రశ్నించడం పౌరుల ప్రాథమిక హక్కు. అయితే, ఇటీవల కాలంలో ముఖ్యంగా 2014 తర్వాత దేశంలో సరికొత్త రాజకీయ సంస్కృతి తెరపైకి వచ్చింది. తాజాగా కేంద్ర ఎన్నికల కమిషనర్ జ్ఞానేశ్ కుమార్ వ్యవహారంలో బీజేపీ సోషల్ మీడియా విభాగాలు, అనుకూల వర్గాలు చేస్తున్న హడావుడి దీనికి స్పష్టమైన ఉదాహరణగా మారుతోంది. వ్యవస్థల్లోని లోపాలను వేలెత్తి చూపేవారిని, భిన్నాభిప్రాయాలు వ్యక్తంచేసేవారిని ఏకంగా ‘దేశద్రోహులు’గా చిత్రీకరించే ప్రయత్నం చేయడంపై మేధావులు, సామాజిక విశ్లేషకులు తీవ్ర అభ్యంతరం వ్యక్తం చేస్తున్నారు.
గత దశాబ్ద కాలంగా దేశంలో ఏదైనా ప్రభుత్వ నిర్ణయాన్ని లేదా రాజ్యాంగబద్ధమైన సంస్థల వ్యవహారశైలిని తప్పుపడితే.. తక్షణమే వారిపై వ్యక్తిగత దాడులు చేయడం, ఉద్దేశాలను శంకించడం సర్వసాధారణంగా మారింది. ఎన్నికల సంఘం, సీబీఐ, ఈడీ, లేదా ఇతర న్యాయవ్యవస్థల నిర్ణయాలపై ప్రజాస్వామ్యబద్ధంగా చర్చ జరగడం ఆరోగ్యకరమైన లక్షణం. కానీ, సోషల్ మీడియా వేదికగా అధికార పక్ష శ్రేణులు సదరు విమర్శకులకు ‘దేశ వ్యతిరేకులు’ అనే ముద్ర వేసి గొంతు నొక్కే ప్రయత్నం చేయడం నిత్యకృత్యంగా మారింది. జ్ఞానేశ్ కుమార్ నియామకం లేదా ఆయన తీసుకునే నిర్ణయాల వెనుక ఏవైనా లోపాలు ఉన్నాయని చెబితే.. దానికి హేతుబద్ధమైన సమాధానం ఇవ్వాల్సింది పోయి, విమర్శకుల జాతీయతను ప్రశ్నించడం ఏ రకమైన ప్రజాస్వామ్యమని పౌర సమాజం ప్రశ్నిస్తోంది.
ప్రజాస్వామ్యంలో ఏ ఒక్క వ్యక్తిగానీ, వ్యవస్థగానీ విమర్శలకు అతీతం కాదు. వ్యవస్థల పారదర్శకతను పెంచేందుకు చేసే విమర్శలను స్వాగతించాల్సింది పోయి, ఈ రకమైన అసహనం ప్రదర్శించడం దేశ ప్రయోజనాలకు మంచిది కాదనే వాదనలు వినిపిస్తున్నాయి. విమర్శించిన ప్రతిసారీ దేశభక్తి సర్టిఫికెట్లు అడగడం, ప్రత్యర్థులను దేశద్రోహులుగా ప్రచారం చేయడం ద్వారా తాత్కాలికంగా రాజకీయ ప్రయోజనం పొందవచ్చేమో గానీ.. దీర్ఘకాలంలో ఇది రాజ్యాంగం కల్పించిన వాక్ స్వాతంత్య్రాన్ని ప్రమాదంలోకి నెట్టేస్తుందని విశ్లేషకులు హెచ్చరిస్తున్నారు. ఇప్పటికైనా సోషల్ మీడియా వేదికగా సాగుతున్న ఈ ‘అతి’ సంస్కృతికి స్వస్తి పలికి, ఆరోగ్యకరమైన చర్చలకు ప్రాధాన్యత ఇవ్వాల్సిన అవసరం ఎంతైనా ఉంది.